كاشفيّت چيز ديگرى باشد و بدين لحاظ كاشفيّت و طريقيّت براى قطع ، نه اثباتا و نه نفيا نه از قبل شارع و نه از ناحيه غير شارع ، قابل جعل بجعل تأليفى نمىباشد . توضيح مطلب : جهت جا افتادن مطلب بايد با واژه‌هاى ذيل آشنا باشيم ( 1 ) واژه « جعل » جعل در فلسفه يك‌بار به تشريعى و تكوينى و بار ديگر به « مركّب » و « بسيط » تقسيم شده است . جعل تكوينى عبارت است از خلق و ايجاد كردن ( جعل اللّه المشمشة مشمشة ) « خداوند زردآلو را زردآلو آفريد » . جعل تشريعى عبارت است از اعتبار كردن مثلا شارع مقدس حجيّت را براى « خبر واحد » جعل نموده يعنى آن را معتبر شناخته است . جعل بسيط عبارت است از خلق كردن و ايجاد نمودن . جعل مركب و تأليفى عبارت است از اينكه شيئى را أوّلا ايجاد نموده و پس از آن ، چيزى ديگرى براى آن جعل كرده است مثلا زيد اوّلا موجود شده و بعد از وجود پيدا كردن ، صفت علم براى او جعل شده است . منظور از اينكه كاشفيّت و طريقيّت قابل جعل براى قطع نيست ، جعل تأليفى مىباشد يعنى جعل تأليفى چه تشريعى باشد و چه تكوينى ، نسبت به كاشفيت براى قطع راه ندارد . ( 2 ) « ذات شىء » و « ذاتىّ شىء » و « لازم ذات شىء » . « ذات شىء » يعنى خود شىء « ذاتىّ شىء » يعنى ذاتى باب ايساغوجى « 1 » و كليّات خمس كه ذاتى شىء جزء ذات و مقوّم ذات شىء است مثلا : الانسان حيوان النّاطق ، « ذات انسان ، همان

--> ( 1 ) ايساغوجى از نظر علماء علم منطق همان كليات خمس است . بعضىها مىگويند « ايساغوجى » نام يكى از حكماء يونان بوده . و بعضىها مىگويند « ايساغوجى » لفظ يونانى است و مركب از سه لفظ است « ايسا » « غو » « جى » و ترجمه آنها به لغت عربى « ايسا » يعنى « انت » « غو » يعنى « انا » « جى » يعنى « ثمه » علىاىحال منظور از ايساغوجى كليات خمس است كه عبارت از جنس و نوع و فصل و عرض خاص و عرض عام مىباشد .